Plik:Laweczka Juliana Tuwima Lodz.jpg w Łódź]]
Julian Tuwim (ur. 13 września 1894 w Łódź, zm. 27 grudnia 1953 w Zakopanem) – polski Poezja Żydzi pochodzenia, pisarz, autor wodewili, skeczy, librett operetkowych i tekstów piosenek, jeden z najpopularniejszych poetów Dwudziestolecie międzywojenne w Polsce. Współzałożyciel kabaretu literackiego „Pod Picadorem” i grupy poetyckiej „Skamander (grupa literacka)”. Bliski współpracownik tygodnika „Wiadomości Literackie”Julian Tuwim zaproponował nazwę „Wiadomości Literackie”, jako dosłowne tłumaczenie francuskiego, założonego rok wcześniej, tytułu „Nouvelles Littéraires”"" (pierwowzoru Wiadomości).. Tłumacz poezji rosyjskiej, francuskiej, niemieckiej oraz łaciny. Brat polskiej literatki i tłumaczki Irena Tuwim, Relacja rodzinna aktora kabaretowego i piosenkarza Kazimierz Krukowski. Jego bratem stryjecznym był aktor Włodzimierz Boruński. Podpisywał się ponad czterdziestoma pseudonimami m.in. Oldlen, Tuvim, Schyzio Frenik, Wim, J. Wim, Pikador, Roch Pekiński.
Uchwałą Sejm VII kadencji z 7 grudnia 2012 rok 2013 ogłoszony został rokiem Juliana Tuwima.
Urodził się 13 września 1894 w Łódź, przy ul. Widzewskiej 44 (obecnie Ulica Jana Kilińskiego w Łodzi 46), w mieszczańskiej rodzinie zasymilowanych Żydzi. W latach 1904–1914 uczęszczał do III Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki w Łodzi w Łodzi. Na początku uczył się słabo, nie okazywał zainteresowania przedmiotami ścisłymi, zwłaszcza matematyką, przez co powtarzał szóstą klasę.
Zadebiutował w 1911 przekładem na esperanto wierszy Leopold Staff. W roku 1913 miał miejsce jego właściwy debiut poetycki, wiersz Prośba opublikowany został w „Kurier Warszawski (dziennik)”. Utwór poeta podpisał inicjałami St. M., poznanej w 1912, swojej przyszłej żony Stefania Tuwimowa.
W 1916, z myślą rozpoczęcia studiów, przeniósł się do Warszawy. Studiował prawo i filozofię na Uniwersytecie Warszawskim (1916–1918), ukończył jedynie po jednym semestrze. W trakcie studiów rozpoczął współpracę z czasopismem Pro Arte et Studio. Był jednym z założycieli grupy poetyckiej Skamander (grupa literacka) w 1919. 30 kwietnia 1919 poślubił Stefanię Marchew. W czasie wojna polsko-bolszewicka pracował w Biurze Prasowym Naczelnik Państwa Józef PiłsudskiPiotr Matywiecki, Twarz Tuwima, Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2007, s. 343, ISBN 9788374140416.. W młodości inspirował się twórczością Leopolda Staffa (pisał o tym w swych pamiętnikach). Członek założyciel Stowarzyszenie Autorów ZAiKS.
W 1939 wyemigrował przez Rumunia, Włochy do Francja. Wspólnie z Jan Lechoń, Antoni Słonimski, Kazimierz Wierzyński oraz Mieczysław Grydzewski (określanymi jako poeci satelici) spotykali się w paryskiej kawiarni Café de la Régence.
W obliczu kapitulacji Francja latem 1940 i osobistego zagrożenia, Tuwim, razem z Lechoniem, udali się przez Hiszpania do Lizbona, a następnie do Rio de Janeiro (Brazylia), gdzie dołączył do nich Kazimierz Wierzyński. Ostatecznie wspólnie też wyjechali do Nowego Jorku, gdzie poeta mieszkał przez blisko pięć lat (1942–1946).
Tuwim z Oskar Lange pisali dla pism „Nowa Polska (miesięcznik)” oraz „Robotnik (gazeta)”, natomiast Wierzyński oraz Lechoń utworzyli Tygodnik Polski (Nowy Jork). Z kolei Grydzewski wyjechał do Londynu, gdzie pozostał redaktorem naczelnym demokratyczno-liberalnego tygodnika Wiadomości Polskie, Polityczne i Literackie, a po wojnie „Wiadomości (tygodnik)”, odpowiednika krajowych Wiadomości Literackie"". Członkowie grupy poetyckiej Skamander (grupa literacka) stanowili pierwszą, wielką falę emigracji polskich literatów i poetów.
Do Polski Tuwim wrócił w czerwcu 1946 roku i stał się osobowością chronioną, adorowaną i uprzywilejowaną przez ówczesne władze. Został okrzyknięty poetą państwowym. W tym samym roku Tuwimowie adoptowali córkę Ewę. W latach 1947–1950 pełnił funkcję kierownika artystycznego Teatr Nowy w Warszawie (1947-2005). Po wojnie Tuwimowie otrzymali opuszczony dom w Aninie przy ul. Zorzy 19, gdzie mieszkali wraz z Ireną Tuwim. Dom ten po śmierci Tuwima nabył Piotr Jaroszewicz.
W ostatnich latach życia Tuwim stworzył niewiele wierszy; czasami tylko ulegał prośbom zaprzyjaźnionych redaktorów, potrzebujących wierszy na rocznicowe okazje. Zajmował się tłumaczeniami i zbieraniem kuriozów literackich, które publikował w miesięczniku „Problemy (czasopismo)” w cyklu „Cicer cum Caule”.
Ojciec poety, Izydor Tuwim (ur. 22 lipca 1858 w Kalwaria (Litwa), zm. 1935), ukończył szkołę w Kaliningrad, następnie studiował w Paryżu, znał kilka języków obcych. Był urzędnikiem i korespondentem Azowsko-Dońskiego Banku Handlowego. Zmarł w 1935 i jest pochowany na Nowy cmentarz żydowski w Łodzi w Łódź.
Matka, Adela z Krukowskich (ur. 9 stycznia 1872 w Mariampolu, zm. 1942), była córką właściciela drukarni, pochodziła z rodziny inteligenckiej, jej czterej bracia byli adwokatami oraz lekarzami. Po śmierci męża popadła w poważną chorobę psychiczną, próbowała popełnić samobójstwo. Ostatni okres życia spędziła w Zakład dla Nerwowo i Psychicznie Chorych Żydów Zofiówka. Podczas likwidacji otwockiego getta została zastrzelona przez Niemców 19 sierpnia 1942Istnieją pewne kontrowersje dotyczące jej śmierci. Według niektórych źródeł zginęła śmiercią samobójczą, skacząc z okna otwockiej Posesji Rybaków..
Julian Tuwim poślubił Stefania TuwimowaSpotykana jest również pisownia nazwiska Marszew. (1894–1991) 30 kwietnia 1919 w Wielka Synagoga w Łodzi. Po powrocie z emigracji adoptowali córkę Ewę, która w 2006 założyła „Fundację im. Juliana Tuwima i Ireny Tuwim”. Celem Fundacji jest udzielanie pomocy niepełnosprawnym i nieuleczalnie chorym dzieciom oraz niepełnosprawnej i nieuleczalnie chorej młodzieży, a także sprawowanie opieki
nad dorobkiem artystycznym poety oraz jego siostry.
Julian Tuwim przez znaczną część swego życia cierpiał na zaburzenia nerwicowe (agorafobia, nerwica wegetatywna) i Zaburzenia depresyjne, które ograniczały jego normalne funkcjonowanie i pracę.
Zmarł 27 grudnia 1953 w pensjonacie Stowarzyszenie Autorów ZAiKS „Halama” w Zakopanem na Zawał mięśnia sercowego.
Pochowany na Cmentarz Wojskowy na Powązkach. W imieniu władz PRL przemówienie pożegnalne na pogrzebie wygłosił minister kultury i sztuki Włodzimierz Sokorski.
Autor tekstów kabaretowych, rewiowych i librecista oraz autor tekstów politycznych. Współautor i redaktor pism literackich i satyrycznych („Skamander (czasopismo)”, Wiadomości Literackie, Cyrulik Warszawski). Tłumacz literatura rosyjska, m.in. Aleksander Puszkin (Jeździec miedziany, Połtawa), Władimir Majakowski (Obłok. w spodniach). Autor popularnych wierszy dla dzieci, m.in. Lokomotywa, Ptasie radio, Pan Hilary, Słoń Trąbalski, Bambo. Bibliofil i kolekcjoner kuriozów (Czary i czarty polskie, Pegaz dęba, Cicer cum caule).
Znany był ze swojego specyficznego humoru objawiającego się bystrością umysłu i świeżością. Świeżości tej szukał najczęściej w języku – głównym orężu modernizmu, a szczególnie postmodernizmu. Swe badania językowe rozpoczął od nauki esperanto jeszcze w latach gimnazjalnych. Tłumaczone na esperanto wiersze Leopold Staff, a także Testament mój (Mia testamento) Juliusz Słowacki i inne wiersze zostały opublikowane na łamach Esperantysty Polskiego (Pola Esperantisto). W późniejszych badaniach nad językiem tworzył neologizmy. Podobnie jak Bolesław Leśmian, Aleksander Wat i Stanisław Młodożeniec, tworzył tak zwany język pozarozumowy (zaum), którego poznanie miało być aprioryczne i zgodne ze skojarzeniami każdego odbiorcy. Próby te wyraził w Słopiewniach.
Poezja Tuwima uważana jest za jedną z najtrudniejszych ze względu na częste Kalambur, zwielokrotnienia znaczeń jednego wyrazu poprzez inne, nie zawsze jasne podkreślenia niektórych słów w zdaniu jakby było ono niedokończone. Ogromna giętkość i błyskotliwość tego języka przyjmuje często koloryt humorystyczny, jak w Bal w Operze (poemat). Słowa przyjmują cechy opisywanej rzeczywistości (np. mistrzowsko zastosowana została rytmika i szelest polskich słów w Lokomotywa, przez co jest to wiersz-onomatopeja).
Oprócz dzieł charakteryzujących się niebywałym pięknem i kulturą słowa, Julian Tuwim tworzył także wiersze pisane językiem potocznym, czy wprost wulgarnym (np. „Do prostego człowieka” czy „Wiersz, w którym autor grzecznie, ale stanowczo uprasza liczne zastępy bliźnich, aby go w dupę pocałowali”).
Jedynym właścicielem autorskich praw majątkowych wszystkich utworów poety oraz jego siostry Ireny Tuwim-Stawińskiej jest Fundacja im. Juliana Tuwima i Ireny Tuwim, założona w 2006 r., przez córkę Tuwima Ewę Tuwim-Woźniak.
* Order Sztandaru Pracy I klasy (1949)Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 lipca 1949 r. w sprawie nadania Orderu „Sztandar Pracy”, Monitor Polski, 1950 nr 6 poz. 58.
* Złoty Wawrzyn Akademicki (1935)Rocznik Polskiej Akademii Literatury, Warszawa 1937, s. 254.
* Nagroda Literacka miasta Łodzi – dwukrotnie (1928, 1949)
* Nagroda polskiego PEN Clubu (1935)
* Nagroda Państwowa I stopnia (1952)
* Doctor honoris causa Uniwersytet Łódzki (1949)
* Juwenilia (1911–1918) – wczesne próby poetyckie, sam Tuwim nigdy ich nie wydałJulian Tuwim Juwenilia t. 1 i 2, Czytelnik, Warszawa 1990; ISBN 83-07-01018-7; ISBN 83-07-01198-1..
* Czyhanie na Boga (1918)
* Sokrates tańczący (1920)
* Siódma jesień (1921)
* ""Pogrzeb prezydenta Narutowicza(1922)
* Wierszy tom czwarty (1923)
* Czary i czarty polskie (1924)
* Wypisy czarnoksięskie (1924)
* A to pan zna? (1925)
* Czarna msza (1925)
* Tysiąc dziwów prawdziwych (1925)
* Słowa we krwi (1926)
* Tajemnice amuletów i talizmanów (1926)
* Rzecz czarnoleska (1929)
* ""Do prostego człowieka (1929)
* Jeździec miedziany (1932, przekład Puszkina)
* Biblia cygańska i inne wiersze (1932)
* Jarmark rymów (1934)
* Polski słownik pijacki i antologia bachiczna (1935)
* Treść gorejąca (1936)
* Bal w Operze (poemat) (1936, wyd. 1946)
* ""Lokomotywa (wiersz) (1938)
* Kwiaty polskie (1940–1946, wyd. 1949)
* Pegaz dęba, czyli panopticum poetyckie (1950)
* Piórem i piórkiem (1951)
* Cicer cum Caule (1949–1953)
* Rzepka (Tuwim) (1952)
Plik:Chrzanow ulica tuwima.JPG]]
Piosenki powstałe na podstawie utworów Juliana Tuwima, bądź specjalnie pod tym kątem napisane przez autora (alfabetycznie):
* Wiersz, w którym autor grzecznie, ale stanowczo uprasza liczne zastępy bliźnich, aby go w dupę pocałowali, piosenkę wykonał zespół Bez Jacka
* Berlin 1913, śpiewa do muzyki własnej Leszek Długosz
* Wiersz, w którym autor grzecznie, ale stanowczo uprasza liczne zastępy bliźnich, aby go w dupę pocałowali, Fokus w ramach projektu Poeci
* Chrystus miasta, Buldog (grupa muzyczna) na płycie Chrystus miasta (album Buldoga)
* Co nam zostało z tych lat?, śpiewa Chór Dana, Mieczysław Fogg
* Do prostego człowieka, piosenkę nagrały zespoły Liberum Veto, Włochaty oraz Akurat
* Do generałów, Buldog (grupa muzyczna), na płycie Chrystus miasta (album Buldoga)
* Figielek, kompozycja Miłosz Bembinow, śpiewa Magda Polańska, chórki Agatka Chodyra
* Grande valse brillante (fragm. poematu Kwiaty polskie), muz. Zygmunt Konieczny (kompozytor), śpiewa Ewa Demarczyk, ostatnio Justyna Steczkowska, Janusz Radek, Michał Bajor
* Humoreska, Buldog (grupa muzyczna), na płycie Laudatores Temporis Acti
* Ja śpiewam piosenki, Hanka Ordonówna, Barbara Muszyńska, Halina Kunicka oraz Violetta Villas
* Jeżeli, śpiewa Czesław Niemen
* Kamienice, Buldog (grupa muzyczna), na płycie Chrystus miasta (album Buldoga)
* Kobiece, śpiewa Krzysztof Grabowski (wokalista) z zespołem Strachy na Lachy
* Kotek, kompozycja Miłosz Bembinow, śpiewa Magda Polańska i Iza Sobieraj
* Litania, Buldog (grupa muzyczna), na płycie Laudatores Temporis Acti
* Lokomotywa, Trudny rachunek, Dwa Michały, muzyka Jarek Kordaczuk, śpiewa Basia RaduszkiewiczJarek Kordaczuk, Titelituralia, wydane przez Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu, 2007.
* Lokomotywa, wykonuje Lilu w ramach projektu Poeci
* Miejscowa idiotka z tutejszym kretynem, muzyka i śpiew Grzegorz TurnauGrzegorz Turnau, Do zobaczenia, wydane przez EMI Music Poland, 2009.
* Mieszkańcy, Buldog (grupa muzyczna), na płycie Chrystus miasta (album Buldoga)
* Miłość ci wszystko wybaczy (utwór), muz. Henryk Wars, śpiewa Hanka Ordonówna, Jerzy Czaplicki, ostatnio również m.in. Kayah, Tatiana Okupnik
* Na pierwszy znak, śpiewa Hanka Ordonówna, ostatnio Czarno-Czarni
* Nędza, Buldog (grupa muzyczna), na płycie Chrystus miasta (album Buldoga)
* Niczyj, Buldog (grupa muzyczna), na płycie Laudatores Temporis Acti
* O chorym synku, Buldog (grupa muzyczna), na płycie Chrystus miasta (album Buldoga)
* Ostry erotyk, Buldog (grupa muzyczna), na płycie Chrystus miasta (album Buldoga)
* Pomarańcze i mandarynki (wiersz pt. Sen złotowłosej dziewczynki), śpiewa Marek Grechuta
* Pokoik na Hożej, śpiewa Zofia Terné, Hanna Orsztynowicz
* Tomaszów, muz. Z. Konieczny, śpiewa Ewa Demarczyk, ostatnio Janusz Radek, Maria Sadowska
* Trawa, Wagabunda, Związek Harcerstwa Polskiego; także zespół Pustki (grupa muzyczna) na albumie Kalambury (album)
* Ty, Buldog (grupa muzyczna), na płycie Chrystus miasta (album Buldoga)
* Venus, Buldog (grupa muzyczna), na płycie Laudatores Temporis Acti
* W Poroninie, śpiewa Paweł Kukiz i grupa Piersi (grupa muzyczna)
* Wspomnienie (wiersz), muz. M. Sart, śpiewa Czesław Niemen, Grzegorz Turnau, Janusz Radek, Kobranocka
* Z wierszy o państwie I–IV, Buldog (grupa muzyczna), na płycie Laudatores Temporis Acti
* Zadymka, Grzegorz Turnau, na płycie Historia pewnej podróży
* Znów to szuranie, L.U.C w ramach projektu Poeci
W 2008 r. nakładem wytwórni 4ever Music ukazała się składanka Co nam zostało z tych lat? Piosenki Juliana Tuwima.
* Karol Szymanowski – Słopiewnie na głos i fortepian op. 46bis (1921)
* Witold Lutosławski – Piosenki dziecinne na głos i fortepian: Taniec, Rok i bieda, Kotek, Idzie Grześ, Rzeczka, Ptasie plotki (1947); także w oprac. na głos i orkiestrę (1952)
* Witold Lutosławski – Spóźniony słowik na głos i fortepian (1947) lub głos i orkiestrę kameralną (1952)
* Witold Lutosławski – O Panu Tralalińskim na głos i fortepian (1947) lub głos i orkiestrę kameralną (1952)
* Henryk Mikołaj Górecki – Ptak, nr 3 z cyklu Trzy pieśni op. 3 (1956)
* Henryk Mikołaj Górecki – Pieśni o radości i rytmie op. 7 (1956/1960), zatytułowane cytatem z Tuwima;
* Henryk Mikołaj Górecki – Epitafium op. 12 na chór i orkiestrę do ostatnich słów poety (1958)
* Krzysztof Meyer – Quartettino na sopran, flet, wiolonczelę i fortepian (1966)Według Encyklopedii muzycznej PWM; bez informacji o jaki chodzi tekst.
* Krzysztof Meyer – II Symfonia, do fragmentu Biblii cygańskiej (1967)
* Krzysztof Meyer – Śpiewy polskie na sopran i orkiestrę: Świt, Dwa wiatry, Rzeź brzóz, Akacje, Motyle, Suma jesieni (1974)
* Ulica Piotrkowska 104 – Pomnik „Ławeczka Tuwima”
* ul. Ulica Stanisława Moniuszki w Łodzi 4A – „Popiersie Juliana Tuwima w Łodzi"
* Ulica Jana Kilińskiego w Łodzi 44 – miejsce urodzenia (obecnie ul. J. Kilińskiego 46)
* ul. Szulca 5 (obecnie al. 1 Maja) – kamienica, w której mieszkał w młodości
* ul. Dzielna 50 (obecnie ul. Ulica prez. Gabriela Narutowicza w Łodzi 56) – kamienica, w której mieszkał w młodości
* ul. Andrzeja 40 (obecnie ul. Ulica Andrzeja Struga w Łodzi) – kamienica w której mieszkał
* Ulica Henryka Sienkiewicza w Łodzi 46 (obecnie ul. Sienkiewicza) – adres Gimnazjum Męskiego, do którego uczęszczał (obecnie III Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki w Łodzi)
* Nowy cmentarz żydowski w Łodzi przy ul. Brackiej – można tu znaleźć mogiły rodziców Tuwima
* Pałac Młodzieży im. Juliana Tuwima w Łodzi
* Ulica Juliana Tuwima w Olsztynie
* Kazimierz Koźniewski, Historia co tydzień: szkice o tygodnikach społeczno-kulturalnych, Wydawnictwo Czytelnik, Warszawa 1976
* Kostyrko Hanna (wybór), Podróż w dalekie lata: antologia, Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia”, Warszawa 1976
* Sawicka Jadwiga, Julian Tuwim, Wiedza Powszechna, Warszawa 1986, ISBN 8321403778.
* JulianTuwim.pl – życie i twórczość Juliana Tuwima
*
* Biogram na stronie Fundacji im. Juliana Tuwima i Ireny Tuwim
* Kalendarium na stronie Fundacji im. Juliana Tuwima i Ireny Tuwim
* Wiersze dla dzieci
* Bogaty wybór utworów Juliana Tuwima w Poema.art.pl
* Julian Tuwim wraca po wojnie do Polski w Polska_Kronika_Filmowa na stronie KronikaRP
Kategoria:Polscy tłumacze poezji
Kategoria:Polscy pisarze dwudziestolecia międzywojennego
Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego
Kategoria:Laureaci nagrody państwowej (1944-1989)
Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu
Kategoria:Członkowie Związku Zawodowego Literatów Polskich
Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa)
Kategoria:Odznaczeni Złotym Wawrzynem Akademickim
Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy
Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie
Kategoria:Ludzie kultury związani z Łodzią
Kategoria:Biografie kanonu polskiej WikipediiMapyourinfo translations allows you to search a foreign language with your own language (translate search) and receive the content also in your language